Van laboratorium naar praktijk: nieuwe post-hbo ATMP-cursussen

Nieuws maart 3, 2026

ATMP projct kick off

Het opleiden van professionals voor Advanced Therapeutic Medicinal Products (ATMP’s) staat centraal in een van de nieuwste PharmaNL-projecten. In de recente subsidieronde van oktober 2025 honoreerde ZonMw zes projecten binnen de PharmaNL-programmalijn Human Capital Growth, gericht op het versterken van kennis en vaardigheden van professionals in het farmaceutische werkveld. Eén van deze projecten, geleid door Emma de Pater en Martie Verschuren, speelt in op de groeiende behoefte aan goed opgeleid personeel dat kan werken met cel- en gentherapieproducten in cleanroom-omgevingen.

Emma de Pater, hoofdaanvrager van dit project, combineert sinds 2020 de leiding over haar onderzoeksgroep met het management van het stamcellaboratorium van de afdeling Hematologie bij het Erasmus UMC. Daar werkt haar team in een cleanroom aan de bereiding van celtherapieproducten. Samen met Martie Verschuren, docent en onderzoeker bij Avans Hogeschool in Breda, vormt ze het kernteam van het project. Martie licht toe: “We willen mensen die net afgestudeerd zijn of een carrièreswitch maken klaarstomen voor het werken met ATMP. Dat doen we door post-hbo cursussen te ontwikkelen.”

Het project is een samenwerking tussen Avans, diverse academische centra en partners zoals DARE-NL, een consortium van universitaire medische centra, NKI en Sanquin. Emma benadrukt het gezamenlijke karakter: “We zagen deze kans als een duidelijke samenwerking: hier is een noodzaak en wij kunnen daar samen handen en voeten aan geven.” Het project ging van start in januari 2026 en heeft een looptijd van vier jaar.

Behoefte uit het werkveld

De noodzaak voor dit initiatief komt rechtstreeks uit de praktijk. Nieuwe medewerkers moeten vaak maandenlang worden ingewerkt voordat ze zelfstandig ATMP-producten kunnen maken. Emma: “Er zijn wel cursussen, maar die zijn nu vaak te duur voor academische centra. Ons aanbod moet centraal en toegankelijk zijn, zodat iedereen bijgeschoold kan worden volgens wet- en regelgeving.” Martie voegt toe dat het project een continu leertraject wil creëren: “De inhoud van de cursussen wordt voortdurend aangepast aan de nieuwste stand van zaken. Ook mensen die eerder een training volgden, komen terug om up-to-date te blijven.”

De maatschappelijke impact reikt verder dan alleen onderwijsvernieuwing. De vraag naar geavanceerde cel- en gentherapieën groeit wereldwijd, met name voor patiënten met moeilijk behandelbare vormen van kanker. Door professionals sneller en beter op te leiden, draagt dit project bij aan het verkorten van inwerktijden en het opschalen van productiecapaciteit. Daarmee helpt het indirect om innovatieve celtherapieën sneller beschikbaar te maken voor patiënten die hier vaak geen alternatieve behandelopties meer hebben.

Innovatief onderwijs

Het project ontwikkelt drie cursussen van elk ongeveer tien dagdelen, een mix van workshops, theorie en online zelfstudiemodules. Emma: “We hopen het onderwijs vaker aan te bieden, zowel op locatie als online. Zo kunnen professionals flexibel leren en hun kennis direct toepassen.” Martie benadrukt het innovatieve karakter: “We starten met een instapniveau, zodat we het onderwijs precies op de juiste plek kunnen leggen. Samen met experts van het Erasmus MC en andere partners zorgen we voor een mix van vakinhoudelijke en onderwijskundige innovatie.”

Het uiteindelijke doel is tweeledig: nieuwe medewerkers sneller inzetbaar maken en een continue scholingsstructuur voor ATMP-operators opzetten. Emma: “Wat succes voor dit project betekent? Dat nieuwe medewerkers makkelijker te vinden zijn, dat ze sneller kunnen worden opgeleid, van een jaar naar ongeveer drie maanden, en dat er een continu scholingsaanbod is zodat iedereen bij IGJ (Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd) kan aantonen dat het personeel goed getraind is.”

Snel subsidietraject

Hoe beviel het aanvraagtraject via ZonMw voor deze PharmaNL subsidie? Emma: “Goed, vooral de snelle doorlooptijd was prettig. Ik doe veel aanvragen voor research grants in mijn werk. Dat je van aanvraag tot toekenning alles in een jaar doet, is zeldzaam. Martie voegt toe: “Voor hogescholen is het een voordeel om als partner in zo’n project op te treden. Zo kun je de kruisbestuiving tussen onderwijs en praktijk maximaliseren, en professionals opleiden die straks in academische centra werken.”

Urgentie is groot

Wat voor Emma belangrijk is om te benadrukken, is dat het project meer is dan een reeks losse trainingen. “Het is beide: cursussen voor beginnend beroepsbeoefenaars én workshops voor huidige ATMP operators. We leren van de workshops wat we aan de cursussen moeten toevoegen. Het is één geheel.” Die wisselwerking vormt de kern van het project. De praktijk voedt het onderwijs, en het onderwijs versterkt de praktijk. Zo ontstaat een doorlopende leerlijn die meebeweegt met de ontwikkelingen in het veld.

Volgens Martie is die aanpak geen luxe, maar noodzaak. “De urgentie is groot. Het werkveld groeit enorm en vraagt om goed opgeleide ATMP-medewerkers.” Waar in 2020 de eerste CAR-T-behandelingen (geavanceerde celtherapie waarbij iemands eigen afweercellen genetisch worden aangepast om kanker beter te herkennen en aan te vallen) in Nederland in de basisverzekering werden opgenomen en één centrum twintig producten produceerde, zijn dat er inmiddels 55. “Dat zijn producten die gemaakt worden door mensen. Het is echt handwerk.”

Bovendien blijft het niet beperkt tot operators alleen. Ook apothekers, biologen en regulators werken samen in dit domein. “Je moet elkaars taal begrijpen,” zegt Emma. “Apothekers hebben biologische kennis nodig en biologen moeten iets weten van geneesmiddelenontwikkeling. Die brug willen wij helpen slaan.”

Meer weten?

Wil je meer weten over het onderwijsaanbod in dit project of heb je een tip? Kijk dan op deze site en www.DARE-NL.NL/Courses of neem contact op met Emma de Pater (e.depater@erasmusmc.nl) of Martie Verschuren (mcm.verschuren@avans.nl).

Tekst: PharmaNL
Afbeelding: Kick-off van het ATMP porject in februari 2026. Emma de Pater 3e van rechts, Martie Verschuren rechts.