Van complexe keten naar geïntegreerd systeem
“RNA heeft de afgelopen jaren een enorme vlucht genomen,” zegt Neerken. “Maar de manier waarop het wordt geproduceerd en gezuiverd is nog steeds complex, versnipperd en sterk afhankelijk van handmatige stappen en verschillende apparatuur.”
RiboFlux brengt deze stappen samen in één geautomatiseerd systeem waarin synthese, zuivering en kwaliteitscontrole geïntegreerd plaatsvinden binnen een gecontroleerde cGMP-omgeving.
Alles-in-één platform: van vroege fase tot schaalbare productie
Penders benadrukt dat het systeem een fundamenteel andere aanpak introduceert. “Het is een modulair maar volledig geïntegreerd platform waarmee je xRNA produceert met consistente kwaliteit, zonder afhankelijkheid van losse processtappen in verschillende omgevingen.”
Het systeem werkt met gestandaardiseerde cartridges waarin het volledige productieproces plaatsvindt. Hierdoor wordt variatie tussen batches sterk verminderd en ontstaat een reproduceerbaar proces dat kan opschalen richting klinische en commerciële productie.
Juist in de vroege fase biedt dit grote voordelen: onderzoekers werken nu vaak eerst met zelfgeproduceerde RNA’s uit research kits. Ze stappen pas later in het traject over op gestandaardiseerde productie, waarbij dan pas een uitgebreid panel aan kwaliteitscontroles (QC) wordt toegepast. Dat leidt regelmatig tot dubbel werk, vertraging en onzekerheid in data.
Kwaliteit vanaf het eerste experiment
Een belangrijk onderscheidend element van RiboFlux is de integratie van kwaliteitscontrole (QC) in het productieproces. In plaats van achteraf testen, worden analyses continu uitgevoerd binnen het systeem zelf en de bijbehorende QC data direct gegenereerd. Deze data zijn nodig om de kwaliteit en reproduceerbaarheid van het product te onderbouwen, essentieel voor cGMP conforme processen.
“Door vanaf het begin met consistent xRNA te werken, voorkom je herhaling van experimenten later in het traject,” aldus Penders. Dit kan de ontwikkeltijd van een geneesmiddel aanzienlijk, met enkele jaren, verkorten.
Open-accessfaciliteit op Pivot Park
Binnen het SDI-project wordt RiboFlux geplaatst in een open-accessfaciliteit op Pivot Park. Deze infrastructuur zal toegankelijk zijn voor academische groepen, biotechbedrijven en farmaceutische partijen.
“Het idee is dat onderzoekers uit academia en bedrijven al in een vroeg stadium toegang hebben tot RNA producten met industriële kwaliteit,” zegt Neerken. Volgens het consortium is een dergelijke geïntegreerde open faciliteit nog nergens ter wereld beschikbaar. Daarmee positioneert Nederland zich in de voorhoede van RNA-innovatie-infrastructuur.
Versnelling van ontwikkeling en lagere risico’s
De grootste impact ligt in het versnellen van het proces en het verlagen van risico’s. Vroege standaardisatie maakt ontwikkeltrajecten efficiënter en vermindert faalkosten in latere fases. “Als je vroeg met hoogwaardige materialen werkt, hoef je later minder te corrigeren in dierstudies of klinische voorbereiding,” legt Penders uit. “Dat maakt het traject robuuster en sneller.”
Sterk consortium en samenwerking in het ecosysteem
Het RiboFlux-project wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking met onder andere Pivot Park als open-accesslocatie en kennisomgeving en het Radboudumc als strategische kennispartner op het gebied van RNA-onderzoek en translationele biomedische toepassingen. Ook werkt het consortium samen met het biotechbedrijf Mercurna, dat gerichte mRNA-therapieën met weefselspecifieke aflevering voor complexe immuungestuurde aandoeningen ontwikkelt.
“De kracht van dit project zit in de combinatie van technologie, kennis en toepassing,” zegt Neerken. “We ontwikkelen niet alleen technologie, maar een gedeelde infrastructuur om medicijnen sneller bij patiënten te krijgen.”
Toepassing van xRNA: van therapie tot pandemische respons
De technologie achter RiboFlux is breed toepasbaar en kan worden ingezet voor uiteenlopende toepassingen, onder andere voor vaccinontwikkeling en productie van vaccins voor een pandemische situatie, en voor oncologische en andere (gepersonaliseerde) therapieën.
De COVID-19-pandemie heeft volgens het consortium duidelijk gemaakt hoe snel RNA-technologie kan opschalen, maar ook waar de knelpunten in productie en standaardisatie liggen. “Wat we nu doen, is die lessen vertalen naar een structurele oplossing,” aldus Neerken. “Daardoor kunnen we in de toekomst sneller, veiliger en consistenter ontwikkelen.”
Start van project en oproep
Het SDI-project start in juni 2026 en heeft een looptijd van 36 maanden. In die periode wordt het RiboFlux-systeem verder ontwikkeld en gevalideerd voor gebruik in de open-accessfaciliteit op Pivot Park.
Voor deze technologische ontwikkeling zal het team worden uitgebreid. Het consortium is op zoek naar specialisten in kwaliteitscontrole, systeemintegratie en RNA-procesontwikkeling. “We bouwen aan een nieuw type infrastructuur,” zegt Penders. “Hiervoor hebben we specialisten nodig die er enthousiast van worden om mee te denken en te bouwen aan de volgende generatie RNA-productie. We nodigen geïnteresseerden uit om contact met ons op te nemen via info@ribopro.eu.”
Doel
Uiteindelijk draait RiboFlux om meer dan techniek alleen. Met behulp van dit project ontstaat er een unieke combinatie van de RiboFlux-technologie en open-innovatie infrastructuur, gericht op één doel: het versnellen van de ontwikkeling van veilige, effectieve xRNA-therapieën van lab tot patiënt.
Wat zijn RNA- en xRNA-therapieën?
RNA (ribonucleïnezuur)-gebaseerde therapieën gebruiken genetische instructies om cellen tijdelijk specifieke eiwitten te laten aanmaken. De technologie kreeg wereldwijd bekendheid door de mRNA (messenger RNA)-COVID-19-vaccins, maar wordt inmiddels ook onderzocht voor toepassingen zoals kankertherapie, gepersonaliseerde behandelingen en zeldzame ziekten.
De term xRNA verwijst naar een bredere groep RNA-technologieën, waaronder mRNA (messenger RNA), saRNA (self-amplifying RNA) en andere RNA-formaten die kunnen worden ingezet voor diagnostiek, vaccins en therapeutische toepassingen.
Nieuws juni 18, 2026 