IgA als gamechanger: PHARMIGA onderzoekt nieuwe generatie antilichamen

Nieuws juni 9, 2026

IgA

In de recente subsidieronde van de Shared Development Infrastructure (SDI) van PharmaNL is het project PHARMIGA toegekend, een initiatief dat inspeelt op de grote onbenutte potentie van antilichamen (antistoffen in het menselijk lichaam). Hoogleraar Scheikunde en Farmaceutische wetenschappen Albert Heck van de Universiteit Utrecht, expert in biomoleculaire massa-spectrometrie en proteomics, leidt het project samen met co-projectleider Roos Masereeuw, hoogleraar Experimentele Farmacologie aan de Universiteit Utrecht.

“Onze focus ligt op IgA-antilichamen,” zegt Heck. “Het menselijk lichaam maakt er net zo veel van als IgG-antilichamen, maar de farmaceutische industrie gebruikt vrijwel alleen IgG. Wij willen laten zien wat de voordelen zijn van IgA-producten.” IgA werkt bijvoorbeeld beter in slijmvliezen, zoals de luchtwegen, wat nieuwe toepassingsmogelijkheden biedt, bijvoorbeeld via neusdruppels tegen virussen.

Innovatie in infrastructuur en tools

Het project richt zich niet alleen op het ontdekken van nieuwe antilichamen, maar ook op het ontwikkelen van infrastructuur en tools die specifiek zijn voor IgA. “De bestaande apparatuur en technieken zijn vooral ontwikkeld voor IgG,” legt Heck uit. “Wij willen het stapje zetten dat nodig is om ook IgA effectief te karakteriseren en te testen.”

Breed consortium voor elk aspect

PHARMIGA wordt uitgevoerd door een breed consortium van academische en industriële partners. “Er zijn onderzoeksgroepen van de Universiteit Utrecht, een grote groep van het UMC Utrecht die ervaring heeft met het produceren van antilichamen, en het Sanquin Instituut in Amsterdam dat gespecialiseerd is in bloedonderzoek en eiwitzuivering. Daarnaast werken we samen met bedrijven uit de biofarmaceutische sector en technologiebedrijven zoals Sciex en Bruker voor massa-spectrometrie, en Richway voor bindingstudies en delivery-oplossingen,” licht Heck toe. “Zo dekken we eigenlijk het hele traject af: van discovery tot functionele testen en toepassingen.”

Vier jaar proof-of-concept

Het project start officieel op 1 juni 2026 en heeft een looptijd van vier jaar. Het doel is om binnen die periode enkele concrete proof-of-concepts te realiseren die de potentie van IgA aantonen. “We willen laten zien dat het kan,” zegt Heck. “Met de juiste leads en infrastructuur hopen we de eerste gebruikers te bedienen en uiteindelijk de kennis over te dragen naar een zelfstandige spin-out of Contract Research Organization (CRO).”

Nationaal initiatief met internationale connecties

Heck benadrukt dat het project zowel nationaal als internationaal relevant is. “Het is een Nederlands initiatief, maar we werken zeker niet in isolatie. Er zijn ook groepen in de Verenigde Staten en Europa die soortgelijke ideeën ontwikkelen, en met hen onderhouden we goede banden.”

Uitdagingen en kansen in de markt

Toch ziet Heck uitdagingen. “De grootste bottleneck is laten zien dat het echt kan én ervoor zorgen dat anderen het oppakken. De farmaceutische industrie is innovatief, maar ook conservatief. Wij moeten deuren openen en overtuigen dat IgA een waardevolle aanvulling is op bestaande IgG-producten.”

We gaan bijvoorbeeld ook veel functionele testen doen van die antilichamen,” legt Albert uit, “maar we gaan proberen daarbij diermodellen veel minder te gebruiken dan nu nog gebeurt. We zetten in op organ-on-chip en andere geavanceerde in vitro-systemen om te zien hoe antilichamen werken, zodat we zo min mogelijk dieren hoeven in te zetten.”

Hij benadrukt: “Ik wil niet zeggen dat we de wereld gaan veranderen, maar als we met deze aanpak een klein steentje kunnen bijdragen aan het terugdringen van dierproeven, dan is dat heel waardevol. Dit is ook een belangrijk onderdeel van PHARMIGA: we combineren wetenschappelijke vooruitgang met ethisch verantwoorde methodes.”

Tips voor toekomstige PharmaNL-aanvragen

Voor onderzoekers die een PharmaNL-aanvraag overwegen, deelt Heck een belangrijke tip: “Ga uit je comfortzone. Dit soort aanvragen vraagt om de niet meest gebruikelijke combinatie van zowel fundamentele kennis én oog voor business. Wij hebben dit samen met business-georiënteerde collega’s opgepakt, binnen en buiten de universiteit, en achteraf vond ik het een leerzaam proces. Begin op tijd en betrek de juiste mensen uit het bedrijfsleven.”

Gamechanger

PHARMIGA belooft niet alleen nieuwe inzichten in antilichamen, maar ook een voorbeeld te zijn van hoe SDI-projecten van PharmaNL de brug slaan tussen fundamenteel onderzoek en toepassing in de farmaceutische markt. Zoals Heck besluit: “Als we binnen vier jaar kunnen laten zien dat IgA werkt en praktisch toepasbaar is, openen we de deur voor een nieuwe generatie antilichamen. Dat kan zowel in onderzoek als in therapieën een grote stap vooruit zijn voor de hele industrie. Het zou echt een gamechanger kunnen worden.”

Meer weten?

Wil je meer weten over dit project? Neem contact op via info_pharmiga@uu.nl

Foto: Het PharmIgA team met van links naar rechts Jeanette Leusen (UMCU), Roos Masereeuw (UU), Gestur Vidarsson (Sanquin en UU), Albert Heck (UU) en Enrico Mastrobattista (UU)