Van experimenteel naar gecontroleerd onderzoek
Hoewel bacteriofagen internationaal al incidenteel worden toegepast, gebeurt dat vaak buiten reguliere farmaceutische infrastructuren. Patiënten reizen bijvoorbeeld naar het buitenland voor behandelingen, terwijl gegevens over effectiviteit, dosering en veiligheid beperkt worden vastgelegd. “We leren daar nu eigenlijk nauwelijks van,” zegt Roestenberg. “Wat we nodig hebben, is gecontroleerd onderzoek waarmee we kunnen vaststellen bij welke patiënten bacteriofagen wel of juist niet effectief zijn.”
Daarvoor is productie volgens strikte farmaceutische kwaliteitsstandaarden essentieel. Binnen het INFECTORY project wordt daarom een volledig nieuwe GMP-productiefaciliteit ontworpen en gebouwd. Wilfried Bakker, projectleider van het initiatief, legt uit dat dit veel verder gaat dan alleen het plaatsen van apparatuur.
“Je hebt een gecontroleerde productieomgeving nodig waarin je veilig kunt werken met micro-organismen en genetisch gemodificeerde bacteriën,” zegt Bakker. “Daar horen gespecialiseerde productie- en analyseapparatuur bij, proces- en analysevalidaties en protocollen, vergunningstrajecten en uitgebreide kwaliteitscontroles. Alles moet volledig traceerbaar zijn.”
In de laatste fase van het project wil het consortium jaarlijks meerdere batches bacteriofagen produceren voor klinische studies.
Nieuwe mogelijkheden voor complexe infecties
De maatschappelijke relevantie van het project is groot. Vooral bij complexe infecties, bijvoorbeeld rondom implantaten of ander lichaamsvreemd materiaal, schieten bestaande behandelingen regelmatig tekort. Antibiotica bereiken dergelijke infecties soms onvoldoende, terwijl ook het immuunsysteem moeite heeft om bacteriën op deze plekken te bestrijden. “Het zou kunnen dat bacteriofagen juist bij dit soort infecties een belangrijke rol gaan spelen,” zegt bacteriofagen-expert Pieter Jan Haas uit het UMCU. “Maar dat weten we pas als we het systematisch onderzoeken. Dit project maakt dat mogelijk.”
De infrastructuur die binnen het project wordt ontwikkeld, moet bovendien breder inzetbaar worden. Zodra het productieproces eenmaal staat, kunnen in principe ook andere bacteriofagen worden geproduceerd voor andere bacteriële infecties. Daarmee ontstaat een flexibel platform dat toekomstige innovatie kan versnellen.
INFECTORY wil de productie bovendien zoveel mogelijk toegankelijk en schaalbaar organiseren. De faciliteit produceert straks op bestelling, zodat verspilling wordt voorkomen en onderzoeksgroepen, ziekenhuizen en bedrijven toegang krijgen tot hoogwaardige bacteriofagen voor onderzoek en klinische toepassingen. Ook wordt gewerkt aan centrale opslag en gestandaardiseerde productieroutes om kwaliteit hoog en kosten beheersbaar te houden.
Publieke investering als aanjager van innovatie
Een belangrijk aspect van het project is dat het zich bevindt op het snijvlak van maatschappelijke noodzaak en economisch risico. Volgens Saco de Visser, wetenschappelijk directeur van FAST, is juist dát de reden waarom publieke ondersteuning cruciaal is. “Dit is typisch een ontwikkeling die de markt nu nog niet vanzelf oppakt,” zegt hij. “De investeringen zijn hoog en de onzekerheden groot. Maar maatschappelijk is de noodzaak enorm. Met dit project proberen we die eerste drempel te verlagen door bewijs en infrastructuur op te bouwen. Mede dankzij de steun van het Future Affordable Sustainable Therapy initiatief van onze ministeries kunnen we gezamenlijk aan dergelijke belangrijke projecten werken.”
Volgens de initiatiefnemers is het project alleen uitvoerbaar doordat iedere partner een eigen, complementaire expertise inbrengt: van GMP-productie en regelgeving tot klinisch onderzoek en engineering. “Niemand kan dit alleen,” zegt Pauline Meij, Qualified Person van het LUMC. “Juist door de combinatie van kennis, infrastructuur en samenwerking kunnen we iets neerzetten dat verder gaat dan wat individuele partijen afzonderlijk zouden kunnen realiseren.”
Met het project wil het consortium niet alleen een nieuwe infrastructuur bouwen, maar ook laten zien hoe publieke en private partijen gezamenlijk innovatie kunnen versnellen op terreinen waar maatschappelijke impact vooropstaat. Tim van Schijndel, bestuurder bij AHAM Vastgoed zegt hierover: “AHAM bouwt aan een selecte maatschappelijk relevante vastgoedportefeuille, waarbij de doelstelling is om projecten mogelijk te maken met een veel grotere reikwijdte dan de schaal van het gebouw. De invulling met INFECTORY is voor ons de bezegeling van die zoektocht en een grote drijfveer voor ons team.”
De aanpak van antibioticaresistentie geldt wereldwijd als een grote medische uitdagingen. Door gecontroleerde ontwikkeling en productie van bacteriofagen mogelijk te maken, hopen de partners bij te dragen aan nieuwe behandelopties voor complexe infecties waarvoor bestaande antibiotica tekortschieten.
Meer informatie?
Voor meer informatie over INFECTORY, neem contact op met Wilfried Bakker, Director INFECTORY, e-mail: w.bakker@infecta.org of kijk op de website: www.infecta.org
Tekst: PharmaNL (auteur Marlies Schipperheijn)
Foto:Het INFECTORY-project team met van links naar rechts: Pauline Meij (LUMC), Tim van Schijndel (AHAM), Meta Roestenberg (INFECTA), Wilfried Bakker (INFECTA), Saco de Visser (FAST) en Pieter-Jan Haas (UMCU). Groepsfoto samengesteld met behulp van Chat GPT door Sophie Watertor, Communications Lead INFECTA.
Nieuws juli 9, 2026 